Batılı bir sosyolog için hayatının en büyük mesleki fırsatı ne mi olabilir? Bizim insanın suyla ilişkisini gözlemek.. Sadece İstanbul-İzmir arasını arabayla alıyorsan önüne sonsuz gözlem fırsatı çıkar.. Nobel ödülü hak edecek sonuçlar çıkarırsın..

Bandırma Feribotu’na binmek üzere İstanbul’dan Yenikapı’ya giderken girdiğin sahil yolunun solu silme deniz..

Asfaltın bittiği yerde kaldırım başlıyor.. Kaldırımın öte yakası yığma taş.. Denizi doldurduk ya! O taşlar o gayretten miras..

Yüzlerce insan o taşların üzerinde..

Kimi haşemasını giymiş, kimi bermudasını.. Kimi de “Don dediğin alışık götte durur..” deyip iç çamaşırını teşhir ediyor..

Hem deniz banyosunu alıyor.. Hem de çamaşırın yıkanma işini aradan çıkarıyor..

 

***

Arabayı ben değil yoğun trafik yavaşlattığından seyir için fırsatım çok..

Mesela denize yeni başlayanlar o kabalığın arasında hemen belli oluyor..

Dizlerine kadar inen dona rağmen kendini anadan üryan hissettiklerinden ellerini göğüslerine kavuşturuyorlar..

Bu bir mahcubiyet hali.. Benzerini 1960’lı yılların seks yıldızlarında görürdük.. Çıplak poz verirken ille de elleri ile memişlerini saklarlardı..

Sakallı bıyıklı adamların kendi memişlerini erotik birer nesne olarak düşünmelerinin sebebi ne ola ki?

MÜTHİŞ ÖZGÜVEN

Asfalt yol plajının eskileri, tecrübelileri hemen ayırt ediliyor..

Gelişleri tedarikli..

Yol kenarına bırakılan arabanın bagajından çıkarılan tahta tabureler.. Küçük bir mangal..

Beş litrelik plastik su bidonu..

Hatta ve hatta, hangi belediye bahçesinden araklandığı belli olmayan üzeri logolu bir şemsiye..

Ye iç güneşlen.. Sıcak bunalttı mı yallah denize..

Buraya kadar gözlenenler bir yabancıya normal gelebilir.. İşin aykırılığını belirlemek için denize tepe üstü dalan o insanlarla mutlaka mülakat yapmaları lazım..

“Yüzme biliyor musunuz?”

“He biliyok..”

“Nerede öğrendiniz, kimden ders aldınız..”

“Ders neyim almadık.. Aha böyle salıyok kendimizi suya.. Kolları şap şup vuruyok..”

“Denizden önce havuzda mı yüzdünüz?”

“Yooo.. Bizim orada Hasan Molla deresi vaa.. Orada çimiyorduk..”

Boğaz’a kılavuzsuz giren gemileri bile oradan buraya savuran şiddetli akıntıdan korkup korkmadıklarını sormaya gerek yok..

Bizim insanımızı bu gibi doğal tehditler yıldırmaz.. Dereden, göletten akıntılı denize iman gayreti ile yatay geçiş yapar..

Denize diklemesine dalar.. Diklemesine çıkar.. Şansı yoksa yatay vaziyette çıkarılıp “imamın kayığına” bindirilir..

Bu da insanımızın özündeki deniz sevgisine uyan bir uğurlama olur..

***

Ahalimizin denizle ilişkisini gözleyen batılı bir sosyolog, kendisine lazım olacak demografik çalışma için gazeteleri mutlaka taramalı..

Aşırı sıcaklarla birlikte “boğulma mevsimine” girdiğimiz şu günlerde, gazetelerde her gün birkaç “boğulma” haberi bulacaktır..

Bundan sonra rapora sonuç yazmak kolay..

“Suyun kaldırma gücüne olan güvenleri sonsuz.. Ayrıca suyun altında bile soluk alıp vereceklerine inanıyorlar..”

Tabii bir de cümle sonuna “Enteresan!” sözcüğü tespit olarak eklenmeli..

KEDİYİ MERAK..

Ahalimiz denemeye meraklıdır..

Bir şeyi gözlediğinde onun nasıl yapıldığını, nasıl becerildiğini merak etmez.. Gördüğü gibi aynen uygulamaya kalkışır..

Tabii bu arada hayli telefat olur.. Sonunda kalan bizim sağlar başka deneylere yelken açar..

Baron De Tott bizdeki bu merakı anılarında anlatırken, hikmetini çözemez..

Yabancı elçilik heyetini taşıyan gemi Çanakkale Boğazı’nın girişinde bizim kalyonlar tarafından durdurulur..

Boğaz güvenliğini sağlayan bu kalyonlar devletin hizmetindedir..

Lakin yolunu kestikleri geminin diplomatik heyet taşıması onları enterese etmez.. Onlar deniz üzerinde kendilerini korsan saydıklarından “hediye” isterler..

Haraç niyetine..

Elçiyi taşıyan gemide her şey sınırlıdır.. Hediyelik ne varsa hepsinin bir sahibi vardır.. Yol üzerinde mecburen temas kuracakları her devlet büyüğüne uygun bir hediye..

Kalyoncuları savmak için iki lavanta fıçısı sallarlar aşağıdaki kayığa.. Birkaç şişe de lavanta kolonyası..

***

Sahil güvenliğinden sorumlu kalyoncular hediyeden memnun giderler..

Gemi o geceyi Çanakkale açıklarında geçirir.. Vali paşanın hediyesi gider.. Ertesi gün yola çıkacaklar.. Bir de bakarlar ki kalyonlar yine yol kezmiş..

Kayıkla elçinin gemisine yaklaşan çavuş yukarıya seslenip, dün aldıkları içkiden biraz daha ister..

Kalyon Ağası o lavanta kolonyasını içki niyetine tadıp çok beğenmiştir..

Yoldaşlarıyla birlikte bir gecede içip tükettiklerinden yenisini istemektedirler.. Sözünü ettiğim merak bu işte..

TATLI SU ŞOKU

Denizin bittiği yerde suya merak bitmiyor..

Aydın otobanından Bodrum’a gitmek üzere Ortaklar’a dönüldüğünde gözleyebilirsiniz bunu..

Yol üzerinde bir sürü kır kahvesi var..

Ablanın yeri.. Hanımın bağı.. Köy Sofrası.. Ayhan Işık Köftecisi.. (Ne alâka çözemedim..)

Bunların hepsinin girişinde bir akan su vardır.. Boruyla üç metre yükseltilmiş bir noktadan aşağıya şarıl şarıl kuyu suyu akar..

Maksat, yoldaki sürücü heveslenip “Hele arabayı şu suyun altına bir sokayım..” desin.. Oraya girince de bir şeyler yesin, para bıraksın..

Bu düzeneğin o yolları işgal eden 34 plâkalı yolcular için icat edildiğine yüzde yüz eminim..

***

İstanbul insanı doğuştan “fırsatçı santrfor” formatında olduğundan boşa akan suyu gördü mü kaçırmaz..

Arabasını hemen altına sokar..

Sıcaktan, ocak üzerinde unutulmuş teflon tava gibi kızışan kaportanın tepeden inen buz gibi suyu yiyince ne hale geleceği aklına gelmez..

Soğuk-sıcak farkından arabanın vidayla, perçinle tutturulmuş ne kadar aksamı varsa gevşer.. Yerinden oynar..

Sonra arabası vakitsiz dökülmeye başlayınca kös kös düşünür..

Sosyoloji bilimine katkı için lafın kuyruğuna düğüm atıyorum:

“Bizim ahali için bedava su bir hayat fırsatıdır.. Ucunda ölüm olsa bile içine dalınır..”