Doğu ve Güneydoğu’da çatışmalar nedeniyle köyleri boşaltılan vatandaşların, köylerine dönüşü sağlamak için çıkarılan yasa uygulamada, çıkarılan bir sürü engel nedeniyle işlemez hale geldi. Mardin Valiliği Zarar Tespit Komisyonu köylülerin havyancılık zararı, ürün ve ev zararlarının, gerçek bedellerini ödememek için ilginç gerekçeler ortaya koydu. Komisyon, hayvancılık yaptıklarına dair vergi kaydı (böyle bir belge yok), hayvan tutanağı, irsaliye ve fatura gibi resmi belgelerin olmaması nedeniyle köylülerin hayvan zararlarını ödemeyi reddetti. Köylülerin avukatı Medeni Ayhan komisyonun kararına isyan etti.

1993 yılında artan çatışmalar nedeniyle binlerce köy boşaltıldı ve kimi iddialara göre 3 milyon kişi göç ettirildi. 2004 yılında çıkarılan ve köye dönüş yasası olarak bilinen, ‘Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Yasası’ ile köylülerin, yurtlarına dönmeleri teşvik edildi. Devlet vatandaşlara, valiliklerde kurulan ‘Zarar Tespit Komsiyonları’ aracılığıyla zararlarını karşılanacağı sözünü verdi.

Bu kapsamda Midyat ilçesine bağlı Sivrice Köyü’nün boşaltılan mezralarında oturan 91 köylü 2004’te ‘Mardin Valiliği Zarar Tespit Komisyonu’na başvurarak zararların ödenmesini talep etti. Başvurunun üzerinden beş yıl geçtikten sonra komisyon, 30 köylünün başvurusunu tartışmalı bir şekilde karara bağladı. Komisyon, mahalli bilirkişilerin beyanlarına, köylülerin ahır ve samanlıkları bulunduğunu kanıtlamalarına rağmen hayvancılık yaptıklarına inanmadı.

15 SENE ÖNCESİNDEN FATURA

Valilik başvuran vatandaşlardan, 15 sene öncesine ait hayvancılık yapıldığına dair vergi kaydı, hayvan tutanağı, irsaliye ve fatura gibi resmi belgelerini istedi. Köylülerin söz konusu belgeleri komisyona sunamamaları nedeniyle komisyon hayvan zararlarını ödemeyi reddetti.

Köylülerin avukatı Medeni Ayhan, komisyon kararına itiraz etti. Ayhan itiraz dilekçesinde, köylülerin köylerinden göç ettikten sonra başka şehirlerde 11 yıl boyunca kirada kaldıklarını, ancak komisyon hiçbir müvekkilinin kira zararını ödemeyi de kabul etmediğine işaret etti. Avukat Ayhan, her müvekkilinin 11 yıl boyunca ortalama 33 bin YTL kira zararı olduğunu öne sürdü.

Ayhan, evlerindeki hasarın karşılanması için komik paraların ödendiğini iddia etti. Ayhan, Hatice Alper, Nurettin Acar, Mehmet Şerif Kurt gibi bazı müvekkillerinin müracaatlarının ise mezralardaki evlerinin zaten eski olduğu ve köyün boşaltıldığı tarihten önce köyü terk ettikleri gerekçesiyle, hiçbir ödeme yapılmadığına işaret etti.

SABIKA KAYDI BİLE İSTENDİ

Köylülerin ürün zararının da büyük bir bölümünü karşılamayan komisyonun ilginç uygulamaları bununla da sınırlı kalmadı. Zararların ödenmesini isteyen kadın müracaatçılardan, kocalarının sabıka kayıtları istendi. Komisyon, kocasının sabıka kaydını getirmeyen kadınların dosyasını karara bağlamadı. Avukat Ayhan, “Komisyonun hukuka aykırı uygulamalarla bizim yönümüzden çeşitli angaryalar çıkarmaya çalıştığı ve bu müracaatlar yüzünden artık köylümüze illallah ettirmeye yöneldiği anlaşılmaktadır” dedi.

Köylülerin karşı karşıya kaldığı eziyete bir de keşif çilesi eklendi. Avukat Ayhan, bir evin zararını tespit için en az dört kere keşfe gönderildiklerini belirttiği dilekçesinde şöyle dedi: “Herhangi bir yasaya ve bakanlık tebliğine dayanmamasına ve hiçbir il komisyonu evlerin fotoğraflarını istememesine rağmen, valilik Komisyonunuz fotoğraf barındırmayan dosyalarımızı karara bağlamamaktadır. Evlerin CD ortamında görüntüsünü bile almamıza rağmen, bu tutumundan vazgeçmemektedir. Ben vekil olarak ve bütün köylüler müvekkil olarak, bundan sonra herhangi bir keşfe gitmeyeceğiz ve fotoğraf çekme işine de katılmayacağız. Çünkü bu uygulamanın keyfi olduğunu düşünüyoruz.”