Misket Bombalarına Karşı Küresel Eylem Haftası

27 Ekim – 2 Kasım

MİSKET BOMBALARININ YASAKLANMASINI KABUL EDEN ÇOĞUNLUĞA KATILIN

Misket bombalarını yasaklayan anlaşmanın Oslo’da imzaya açılmasına 5 hafta kaldı. İmza törenine 100 ülke, BM Genel Sekreteri ve misket bombası kurbanları ile dünya çapından kampanyacılar katılacak.

30 Mayıs’ta Dublin’de 107 ülke tarafından kabul edilen Sözleşmenin 3 Aralık’ta Oslo’da imzalanması, bu yüzyılın en önemli politik olaylarından birisi olacak. Misket Bombası Koalisyonu Koordinatörü Thomas Nash, silahlı çatışmalarda sivilleri koruma konusunda ciddi olan bütün hükümetlerin 3 Aralık’ta Oslo’da Misket Bombası Anlaşması’nı imzalayacaklarını ve imzaladıktan hemen sonra parlamentolarında onaylayacaklarını belirtti. Türkiye de silahlı çatışmalarda sivilleri koruma altına alma konusundaki duyarlılığını, doğru olanı yaparak, Oslo’da Sözleşmeyi imzalayarak göstermeli.  

27 Ekim- 2 Kasım tarihleri arasında, kampanyacıların düzenleyecekleri etkinliklerden bazıları şöyle:

Yasak Otobüsü, kamu farkındalığını artırmak, hükümetlerin bu sözleşmeyi imzalamalarını sağlamak için  Avrupa’da 21 ülkeye gidecek. Almanya ve Japonya’da yere yatma eylemi yapılacak. Laos’ta 1000 kişilik konser gerçekleştirilecek. Büyük dinlerin liderleri Bosna Hersek’te bir araya gelerek kendi cemaatlerini anlaşmaya destek olmaları için harekete geçirecekler.


Muteber Öğreten

Mayınsız Bir Türkiye Girişimi Koordinatörü

bilgi@mayinsizbirturkiye.org  Tel: 0216 492 05 04 – 0535 229 38 28

 

Küresel Eylem Haftası Nedir? 
Küresel Eylem Haftası, bütün hükümetleri, 3 Aralık’ta Oslo’da anlaşmayı imzalamaya ikna etmeyi, anlaşma ve anlaşmanın imzalanmasının tarihsel önemi hakkındaki farkındalığı artırmayı amaçlamaktadır. Bu hafta sırasında, anlaşmayı imzalayacağını henüz açıkça ilan etmemiş olan bütün hükümetleri anlaşmayı Oslo’da imzalayacaklarını açıkça ilan etmeye çağıracağız. Ayrıca, anlaşmayı imzalayacağını açıklayan ülkelerle, anlaşmayı imzalayacağını henüz açıklamamış olan ülkeleri ikna etmek için birlikte çalışacağız.

MİSKET BOMBASI PATLAMASINDAN SAĞ KURUTULAN BİR KIZ ÇOCUĞUNUN  HİKAYESİ

Ayat Suliman (13 yaşında, kız çocuğu)

“2003’de, yaşadığım kent olan Samarra Amerikalılar tarafından bombalandı. Evimizin etrafı misket bombasıyla doldu. Bunların hepsi değil ama çoğu patladı. O zaman 11 yaşında olan erkek kardeşim Jakob patlamamış bir misket bombası buldu ve onu evin içine getirdi. Jakob gerçekten güzel bir oyuncak bulduğunu düşünmüştü, fakat bu misket bombası patladı. Dört kardeşimi ve bir kuzenimi kaybettim. Benim de vücudumun yüzde 65’i yandı.

Şu anda ailem ve ben İsveç’te yaşıyoruz. Vücudumun görüntüsü yüzünden hiç arkadaşım yok. Yüzüm yanık ve ellerimi kullanamıyorum. Vücudumun yüzde 65’i yandı ve bence bu erkeklerle karşılaştırıldığında kadınlar için çok daha zor bir durum. Umarım bir gün tıbbi yardım alabilirm ve böylece normal hayatıma geri dönebilirim.

Umarım misket bombalarını yasaklayan anlaşma gerçeğe dönüşür, çünkü bence benim yaşadığımı kimse yaşamamalı. Hareket etmem her zaman çok kolay olmasa da bu kampanyaya işte bunun için katılıyorum.” 

ABD Irak’ta, 200,000’den fazla parçacık içeren en az 1,206 misket bombası kullandı; bu rakam, Koalisyon güçlerinin havadan attığı bomba sayısının dört katı.

Ayat’ın fotoğrafı için: (Bu link 14 gün için geçerlidir) https://rcpt.yousendit.com/616883267/c3366c6e8319a8dd0e6952788d353109

Ayat ile röportaj yapılabilir ve onunla Anna Ek yoluyla bağlantıya geçilebilir:Anna.Ek@svenskafreds.se

Misket bombaları ile ilgili fotoğraflar
http://www.minesactioncanada.org/tool_kit/gallery/hires/panel6R.jpg

Olay: Afganistan’da Bagram havaalanının kenarında Sovyet yapımı binlerce terkedilmiş AO 2.5 misket bombası bulunuyor. Bu misket bombalarının büyük çoğunluğu Sovyetlerin Afganistan’ı işgali sırasında kullanıldı. Koalisyon güçlerinin 2001 yılında ülkede geniş çaplı olarak misket bombası kullanması ülkedeki UXO miktarını büyük ölçüde artırdı ve bu nedenle ülkede kayıtlı kaza sayısında büyük artış oldu.
Tanıtım yazısı: John Rodsted

Küresel Eylem Günü fotoğrafları için:

http://www.minesactioncanada.org/peoples_treaty/photo_gallery/makeithappen_hires/2.jpg

Olay: Küresel Eylem Günü’nde Türkiye’deki kampanyacıların yaptığı yürüyüş 
Tanıtım yazısı: Mayınsız Bir Türkiye Girişimi

http://www.minesactioncanada.org/peoples_treaty/photo_gallery/makeithappen_hires/8.jpg

Olay: Alman kampanyacılar, misket bombalarının ne kadar geniş bir alanı etkilediğini göstermek için havaya turuncu balonlar bırakıyorlar
Tanıtım yazısı: Handicap International Almanya

http://www.minesactioncanada.org/peoples_treaty/photo_gallery/makeithappen_hires/3.jpg

Olay: Hindistan’da kampanyacılar Küresel Eylem Günü’nde yürüyüş yapmak üzere Hindistan Kapısı’nda toplanıyorlar. Hindistan, misket bombası üreten bir ülke. 
Tanıtım yazısı: Silahların Kontrolü Vakfı, Hindistan

Küresel eylem günü ile ilgili daha fazla fotoğraf için CMC’nin aşağıdaki sitesine bakabilirsiniz: (http://www.flickr.com/photos/clustermunitioncoalition/).

Misket bombaları ile ilgili gerçekler ve istatistikler

• Misket bombaları 40 yıldan daha uzun bir zamandır, savaşlar sırasında ve savaşlardan sonra sivillerin yaralanmasına ve ölmesine neden oldu. Patlamamış olan misket bombaları savaştan günler, aylar, yıllar sonra bile insanları yaralamaya ve öldürmeye devam ediyor.
• Misket bombaları en az 32 ülkede ve bölgede kullanıldı: Afganistan, Cezayir, Angola, Azerbaycan, Bosna ve Hersek, Camboçya, Çad, Çeçenya, Hırvatistan, Kongo, Eritre, Etiyopya, Falkland/ Malvina Adaları, Grenada, Gürcistan, Irak, İsrail, Kosovo, Kuveyt, Laos, Lübnan, Montenegro, Dağlık Karabağ, Sırbistan, Suudi Arabistan, Sierra Leone, Sudan, Suriye, Tacikistan, Uganda, Vietnam ve Batı Sahara
• 34 ülkenin havadan ve karadan atılan 210 farklı tipte misket bombası ürettiği biliniyor.
•  En 13 ülke, en az 60 ülkeye 50 farklı tipte misket bombası transfer etti.
• Şu anda dünya çapında 78 ülkenin stoklarında misket bombası bulunuyor ve bu ülkelerin yarısı ellerindeki misket bombalarını yok etmeyi kabul etti.
• Misket bombaları yüzünden dünya çapında binlerce sivil yaralandı ve öldü.
• Misket bombası kurbanlarının ortalama dörtte biri çocuklardan oluşuyor. Bazı bölgelerde kurbanların %50’si çocuklardan oluşuyor. Misket bombasından yayılan parçacıkların küçük ve merak uyandıran görüntüsü özellikle çocukların ilgisini çekiyor.

 

Gürcistan

• 2008’de Rusya ve Gürcistan arasında Güney Osetya yüzünden yaşanan çatışmada misket bombaları kullanıldı ve çatışma sırasında ve çatışmadan sonra bu nedenle yüzlerce sivil yaralandı ve öldü. Bu ölümlerin sayısı muhtemelen önümüzdeki günlerde artacak.

Güney Lübnan

• BM’nin tahminlerine göre, Lübnan’da 4 milyon misket bombası kullanıldı ve bu bombaların 1 milyonu patlamamış olarak duruyor.
• 2006’da Lübnan’da ateşkes ilan edildikten sonra, patlamamış misket bombaları yüzünden 200 sivil yaralandı ve öldü.

Laos

• Laos, 1965-1973 Vietnam savaşından sonra dünyada en çok misket bombası kullanılan ülke.
• Bazıları Laos’a atılan misket bombalarının, yaklaşık 9 yıl boyunca her sekiz dakikada bir B52 bombası atılmasıyla eşdeğer olduğunu söylüyor.

 

BÖLGESEL GERÇEKLER VE İSTATİSTİKLER

Aşağıda misket bombalarının farklı bölgelerde üretimi, stoklanması, ithali, ihracı ve kullanımı hakkında bilgi bulabilirsiniz.

Afrika

Misket Bombalarının Üretimi, Stoklanması, İthali ve İhracı

·         Güney Afrika, misket bombası ürettiği bilinen 34 ülkeden biridir. Ayrıca bu ülke önceden misket bombası ihrac ediyordu.

·         Gine, Gine-Bissau, Fas, Nijerya, Güney Afrika, Sudan, ve Uganda misket bombası stoklayan en az 77 ülkeden yedisi.

·         Mısır ve Güney Afrika, kıtada misket bombası ürettiği bilinen iki ülke ve her iki ülke de geçmişte misket bombası ihrac etti. (34 ülkenin misket bombası ürettiği biliniyor).

·         Ayrıca Mısır, özellikle ABD’den misket bombası alan ülkelerin başında geliyor. Bu ülke misket bombası dışında roket mermisi, bomba, ve karadan atılan roket de alıyor. Fas, ABD’den misket bombası alan bir diğer ülke.

Misket Bombalarının Kullanımı

·         Afrika ülkelerinin dokuzunda misket bombası kalıntıları bulunuyor. Bu ülkeler arasında Çad, Kongo, Fas (kavgalı Batı Sahara’da), Sierra Leone, Sudan, ve Uganda bulunuyor.

·         Misket bombası kullanılan alanların yaklaşık üçte biri Afrika’da bulunuyor ve bu bombaların hemen hemen hepsi son 10-15 yılda kullanıldı.

AsyaPasifik 

Misket Bombalarının Üretimi, Stoklanması, İthalatı ve İhracı

·         Çin, Hindistan, Japonya, Kuzey Kore, Güney Kore, Pakistan, ve Singapur misket bombası üretiyor.

·         Çin, Hindistan, Endonezya, Japonya, Kuzey Kore, Güney Kore, Mongolya, Pakistan, Singapur, Sri Lanka, ve Tayland’ın stoklarında misket bombası bulunuyor.

·         Çin ve Güney Kore’nin misket bombası ihrac ettiği biliniyor; Hindistan, Pakistan ve Singapur’daki şirketler misket bombası satmak için reklam yapıyorlar.

Misket Bombalarının Kullanımı

·         ABD güçleri, Kamboçya’yı ve ayrıca 1960 ve 1970’lerde Laos ve Vietnam’ı bombalarken çok sayıda misket bombası kullandı.

·         1969 ve 1973 arasında Kamboçya’ya 80,000 misket bombası ve bunlarla birlikte 260 milyon parçacık atıldı.

• 1965 ve 1973 arasında Laos’a 414,000 misket bombası atıldı.

·         Laos, 1965-1973 Vietnam Savaşı’ndan sonra dünyada en fazla misket bombası atılmış olan ülkedir.

·         Bazıları Laos’a atılan misket bombası miktarını yaklaşık 9 yıl boyunca her 8 dakikada bir B52 bombası atılmasıyla karşılaştırıyor.

• 1965 ve 1975 arasında Vietnam’a 296,000 misket bombası ile birlikte 97 milyon parçacık atıldı.

·         Sovyet güçleri 1979-1989 arasında Afganistan işgali sırasında havadan ve karadan atılan misket bombaları kullandılar. Devlet olmayan silahlı grup olan (NSAG), bu işgalin ardından çıkan iç savaş sırasında roketle atılan misket bombası kullandı.

·         Ekim 2001 ve 2002’nin başları arasında ABD uçakları Afganistan’a 248,056 adet parçacık içeren 1,228 misket bombası attılar.

Doğu Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya Misket Bombalarının Üretimi, Stoklanması, İthali ve İhracı

·         Bosna & Hersek, Sırbistan, ve Slovakya misket bombası ürettiği bilinen 34 ülke arasında bulunuyor. Bulgaristan’ın misket bombası ürettiği tespit edilmişti fakat bu ülke hiçbir zaman misket bombası üretmediğini iddia ediyor.

·         Bosna & Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Moldova, Montenegro, Sırbistan, ve Slovakya stoklarında misket bombası bulunan 77 ülke arasında yer alıyor.

·         Rusya/Sovyetler Birliği tarafından üretilmiş olan misket bombalarının en az 29 ülkenin stoklarında yer aldığı bildiriliyor.

Misket Bombalarının Kullanımı

·         Cezayir, Bosna & Hersek, Hırvatistan, Montenegro ve Sırbistan’da kullanıldı.

·         1999’da NATO’nun Yugoslavya’yı bombalaması sırasında, ABD ve İngiliz uçakları toplam 300,000 bombacık içeren 1,600 misket bombası attılar.

·         İnsan Hakları İzleme tarafından yapılan araştırmaya göre, NATO’nun kullandığı misket bombaları sonucunda en az 90 en fazla 150 sivil öldü – bütün sivil ölümlerin yüzde 15-25’i çatışma sırasında gerçekleşti.

En yakın zamanda kullanılan misket bombaları

·         İnsan Hakları İzleme, Rusya’nın 12 Ağustos 2008’de Ruisi köyüne ve Gori şehrine saldırırken havadan atılan misket bombaları kullandığını bildirdi, her iki yerde de 11 sivil öldü ve onlarca sivil yaralandı.

·         1 Eylül 2008’de, Gürcistan, Roki Tüneli’nden Dzara yoluna kadar Rus askeri araçlarına yönelik olarak misket bombası kullandığını itiraf etti.

Orta Doğu

Misket Bombalarının Kullanımı

·         İsrail, 2006’da Güney Lübnan’da misket bombası kullandı. BM tahminlerine göre Güney Lübnan’a 4 milyon misket bombası atıldı ve bunların 1 milyonu hala patlamamış bir şekilde duruyor.

·         2006’da ilan edilen ateşkesten sonra Lübnan’da yaklaşık 200 sivil patlamamış misket bombaları yüzünden yaralandı ve öldü.

·         İnsan Hakları İzleme’nin raporuna göre, İsrail’in güney Lübnan’da misket bombası kullanması uluslararası insani yasalara aykırıdır.

·         ABD’nin, 1991’deki Körfez Savaşı sırasında verdiği kayıpların en az seksen tanesinin misket bombasından kaynaklandığı sanılıyor; savaş sona erdikten sonra arta kalan misket bombası parçacıkları yüzünden 4,000’den fazla sivil yaralandı ve öldü.

·         1991’deki Körfez Savaşı aırasında havadan atılan misket bombaları, Irak ve Kuveyt’e atılan bombaların üçte birini oluşturuyordu.

·         17 Ocak ve 28 Şubat 1991 tarihleri arasında, ABD ve müttefikleri Irak’a havadan toplam 61,000 misket bombası attılar ve bunun sonucunda Irak’ta yirmi milyon misket bombası parçacığı bulunuyor.

·         ABD, Irak’ta 200,000’den fazla parçacık içeren 1,206 misket bombası kullandı; bu rakam Koalisyon güçleri tarafından havadan atılan bombaların üçte birini oluşturuyor.

MİSKET BOMBALARININ ARKA PLANI

Bu sayfa misket bombalarının ne olduğunu, misket bombaları konusundaki sorunun ne olduğunu ve Oslo Süreci’ni açıklıyor.

Misket bombaları nedir?

·         Misket bombaları hem havadan hem karadan atılabilen ve yüzlerce parçacığın etrafa saçılmasına neden olan silahlardır. Havadan atılan misket bombaları genellikle “bombacık”, karadan atılanlar ise “el bombası” olarak adlandırılır.

Misket bombaları ile ilgili sorun nedir?

·         Hem havadan hem de karadan atılan misket bombalarıinsanlık açısından iki büyük sorun ve risk yaratırlar. Birincisi, çok geniş bir alana yayılıyor olmaları askeri ve sivil hedefler arasında ayrım yapmadıkları anlamına gelir, dolayısıyla, özellikle yerleşim yerlerinin yakınlarında kullanıldığında insanlık üzerindeki etkisi çok büyük olur. Bir çok parçacık atıldıktan hemen sonra patlamaz ve tıpkı antipersonel karamayınları gibi savaş bittikten sonra bile sivillerin yaralanmasına ve ölmesine neden olmaya devam eder.

Kimler misket bombası kullandı?

·         Şimdiye kadar en az 14 ülke misket bombası kullandı: Eritre, Etiyopya, Fransa, Gürcistan, İsrail, Fas, Hollanda, Nijerya, Rusya (SSCB), Suudi Arabistan, Sudan, Tacikistan, İngiltere, ABD, ve Yugoslavya. Ayrıca az sayıda devlet olmayan silahlı grup da bu silahı kullandı (2006’da Lübnan’da Hizbullah gibi). Ayrıca 76 ülkenin stoklarında milyarlarca misket bombası bulunuyor. 34 devletin 210 farklı tipte misket bombası ürettiği biliniyor. Misket bombasından etkilenen 20’den fazla ülke arasında Afganistan, Cezayir, Angola, Azerbaycan, Bosna ve Hersek, Kamboçya, Çad, Hırvatistan, Kongo, Eritre, Etiyopya, Gürcistan, Grenada, Irak, İsrail, Kuveyt, Laos, Lübnan, Montenegro, Suudi Arabistan, Sırbistan, Sierra Leone, Sudan, Falkland/Malvina adaları, Dağlık Karabağ ve Batı Sahara bulunuyor.

Misket bombalarının neden yasaklanması gerekiyor??

·         Çünkü misket bombaları çok sayıda sivilin yaralanmasına ve ölmesine neden oluyor. Bu silah, 2003’te Irak’ta ve 1999’da Kuveyt’te, bütün diğer silahların neden olduğundan çok daha fazla sayıda sivilin yaralanmasına ve ölmesine neden oldu. Misket bombaları, 1997’de yasaklanan antipersonel karamayınlarından sonra siviller için en büyük tehlikeyi oluşturan silahlardır. Fakat şu anda misket bombalarının insanlık açısından yol açtığı sorunları ele alan uluslar arası bir yasal düzenleme yoktur. İsrail’in 2006’nın Ağustos ayında Lübnan’da misket bombası kullanmasının ardından, ateşkesten sonraki bir yılda 200 sivil öldü; bu, hükümetlere bu silahın neden yasaklanması gerektiğini gösteren en iyi örneklerden birisidir.

Oslo Süreci nedir?

·         2007 yılının Şubat ayında, Norveç Dışişleri Bakanı Jonas Gahr Støre’un çağrısı üzerine 46 hükümet Oslo’da toplandı ve sivillere kabul edilemez zararlar veren misket bombalarının üretimini, kullanılmasını, stoklanmasını ve transferini yasaklayan ve bu silahtan etkilenenler ve misket bombası bulunan alanların temizlenmesi konusunda yardımı öngören, yaptırımları olan bir anlaşmanın 2008 yılının sonunda imzalanmasını kabul etti. Bu toplantının ardından, Peru (Mayıs 2007), Avusturya (Aralık 2007) ve Yeni Zellanda (Şubat 2008) da Uluslar arası Oslo Süreci toplantıları yapıldı. 2008 yılının Mayıs ayında Dublin’de 107 ülke misket bombalarını yasaklayan ve bu silahtan etkilenenlere yardım edilmesini öngören anlaşmayı görüştüler ve kabul ettiler. Misket Bombası Anlaşması 3 Aralık 2008’de, Uluslar arası Sakatlar Günü’nde Norveç’in Oslo kentinde imzaya açılacak. 

Misket Bombası Anlaşması’nı Kabul Eden Ülkeler (107)

·         Cezayir, Arjantin, Avustralya, Avusturya, Bahreyn, Belçika, Belize, Benin, Bolivya, Bosna ve Hersek, Botswana, Brunei Darussalam, Bulgaristan, Burkina Faso, Burundi, Kamboçya, Kamerun, Kanada, Çad, Şili, Comoros, Kongo Cumhuriyeti, Cook Adaları, Kosta Rica, Côte d’Ivoire, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Ekvator, El Salvador, Estonya, Fiji, Finlandiya, Fransa, Almanya, Gana, Guatemala, Gina, Gina-Bissau, Kutsal Deniz, Honduras, Macaristan, İzlanda, Endonezya, İrlanda, İtalya, Jamaica, Japonya, Kenya, Kırgizistan, Lao PDR, Lübnan, Lesoto, Litvanya, Luxemburg, Makedonya (FYR), Madagaskar, Malawi, Malezya, Mali, Malta, Moritanya, Meksika, Moldova, Montenegro, Fas, Mozambik, Hollanda, Yeni Zelanda, Nikaragua, Nijer, Nijerya, Norveç, Palau, Panama, Papua Yeni Gine, Paraguay, Peru, Filipinler, Portekiz, Katar, Samoa, San Marino, Sao Tome ve Principe, Senegal, Sırbistan, Seychelles, Sierra Leone, Slovakya, Slovenya, Güney Afrika, İspanya, Sudan, Swaziland, İsveç, İsviçre, Tanzanya, Timor-Leste, Togo, Uganda, İngiltere, Uruguay, Vanuatu, Venezuela ve Zambiya.