Ekonomik büyümede hızlı frene ilişkin en güçlü sinyal sanayi üretiminden geldi. Üretim eylülde geçen yıla göre yüzde 5.5 daraldı. Eylülde geçen yıla göre sadece yüzde 2.6 artan elektrik tüketimi ekimde yüzde 2 azaldı

Küresel kriz dolayısıyla hükümet 2008 yılı büyüme tahminini yüzde 4 olarak revize ederken, sanayiden gelen haberler ekonomik büyümedeki yavaşlamanın çok daha sert olduğunu gösteriyor. Sanayi üretimi eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5.5 oranında azaldı.

Eylülde geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2.6 düzeyinde gerçekleşen artış oranıyla sanayi üretimindeki düşüşün ön haberini veren elektrik tüketimi, ekim ayında da yüzde 2 oranında azaldı. Ekonomistlerce elektrik tüketiminde yaşanan gerileme, sanayi üretimindeki düşüşün ekimde daha da hızlanacağının sinyali olarak değerlendiriliyor.

Tablo iç açıcı değil Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Aylık Sanayi Üretim Endeksi eylül ayı sonuçlarını açıkladı. TÜİK’in 2005 önemli sanayi maddesinin üretim bilgilerinden oluşturduğu Aylık Sanayi Üretim Endeksi, eylül ayında geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5.5 oranında azalarak 142.8 oldu. Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre madencilik sektöründe üretim yüzde 4.3, imalat sanayiinde ise yüzde 6.4 oranında azaldı.

Elektrik, gaz ve su sektöründeki üretim artışı ise sadece yüzde 1.6’da kaldı. Geçen yılın eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre toplam sanayi üretimi yüzde 2.5, imalat sanayii üretimi yüzde 1.2, elektrik-gaz-su sektörü üretimi yüzde 9.1, madencilik sektörü üretimi de yüzde 18.5 oranında artmıştı. Eylül ayında yaşanan gelişmeler sonucu dokuz aylık dönemdeki sanayi üretimi artışı yüzde 2.5 düzeyine geriledi. Dokuz aylık dönemde üretim geçen yılın aynı dönemine göre madencilikte yüzde 7.1, imalat sanayiinde yüzde 1.9 ve elektrik-gaz-su sektöründe yüzde 6.2 oranında arttı.

2007 yılının dokuz aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine oranla toplam sanayi üretimi yüzde 5.5 oranında artmış, üretim artışı madencilikte yüzde 11.4, imalat sanayiinde yüzde 4.7, elektrik-gaz-su sektöründe yüzde 9.7 oranında gerçekleşmişti.

Geçen yılın dokuz aylık dönemindeki yüzde 5.5’lik sanayi üretimi artışına rağmen yıl sonunda Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) artışı yüzde 4.6 düzeyinde gerçekleşmişti. Bu yılın dokuz aylık döneminde sanayi üretimindeki artışın yüzde 2.5 düzeyine gerilemiş olması, hükümet tarafından yüzde 4 olarak tahmin edilen yılsonu GSYH büyüme hedefinin tutturulmasının oldukça zora girdiğini gösteriyor.

Ekim daha kötü olabilir

Toplam sanayi üretiminde eylül ayında yaşanan gerilemenin öncü sinyalleri, bir ay evvel açıklanan eylül ayı elektrik tüketim rakamlarında kendini göstermişti. Eylülde elektrik tüketimi son yılların en düşük düzeyinde gerçekleşmiş ve tüketim geçen yılın aynı ayına göre sadece yüzde 2.6 oranında artmıştı. Türkiye Elektrik İletim A.Ş.’nin (TEİAŞ) verilerine göre, elektrik tüketimi ekim ayında ise geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2 oranında azaldı. Elektrik üretimi 2001 krizinden bu yana ilk kez bir önceki yılın aynı ayına göre düşüş gösterdi. Ekimde elektrik tüketiminde yaşanan gerilemenin, bir ay sonra açıklanacak ekim ayı sanayi üretimi rakamlarının eylül ayından daha da kötü çıkma ihtimalini güçlendirdi.

Sigarada rekor düşüş

İmalat sanayiinin alt sektörleri itibarıyla bakıldığında kağıt ve kağıt ürünleri (yüzde 1.2), büro, muhasebe, bilgi işlem makinaları (yüzde 3.7), elektrikli makina cihazları (yüzde 1.4), mobilya (yüzde 5.3) sektörü dışındaki tüm alt sektörlerde üretim düşüşü yaşandı. İmalat sanayiinin alt kollarında en fazla üretim düşüşü yüzde 29.2 ile tütün ürünleri imalatında oldu. Eylülde üretim düşüşü deri işleme bavul, çanta sektöründe yüzde 23.8, radyo, televizyon haberleşme cihazları imalatında yüzde 19.4 oldu. Tekstil ürünlerinde üretim yüzde 17.6, giyim eşyasında ise yüzde 15.6 oranında düştü. İhracatta önemli bir paya sahip olan ana metal sanayiinde üretim yüzde 4.5 düşerken, metal eşya sanayiindeki üretim düşüşü yüzde 11.6’ya ulaştı. İhracatta en büyük paya sahip olan taşıt araçları ve karoseri imalatı yüzde 1.7, diğer ulaşım araçları imalatı ise yüzde 7.4 oranında azaldı. Üretim düşüşü tıbbi, hassas ve optik alet imalatında yüzde 13.9, kimyasal ürünlerde yüzde 11.1 oldu.

Endeks üç yıl öncesinde

Eylülde gelişmeler dolayısıyla bir çok sektörde üretim endeksleri 2006 yılı ocak ayındaki seviyesine geriledi. Bu sektörlerin başında hazır giyim sektörü geliyor. Hazır giyim sektörü üretim endeksi 2006 ocak ayından bu yana en düşük seviyesinde. Tekstil ve deri sektörü üretim endeksi de son üç yılın en kötü günlerini yaşıyor.